De Onlanden Drenthe: Wetland en vogels bij Groningen
Je staat midden in een uitgestrekt veenlandschap, het water glinstert en overal hoor je getjilp. Dit is De Onlanden, een plek waar natuur en cultuur samenkomen net boven Drenthe.
Het voelt alsof je de wereld achterlaat, terwijl je maar een halfuurtje van de stad bent. Dit gebied is een parel voor iedereen die van rust, vogels en een beetje geschiedenis houdt. Je hoeft geen expert te zijn om te genieten; je moet alleen weten waar je moet kijken.
Wat zijn De Onlanden precies?
De Onlanden is een groot gebied dat ligt ten noorden van de stad Groningen, net over de grens met Drenthe. Officieel heet het een "beekdallandschap", maar makkelijker gezegd: het is een nat gebied met veel water, riet en weilanden. Vroeger was dit vooral veen, maar na de ontginning is het veranderd in een moerasachtig gebied dat nu wordt onderhouden door waterwinning.
Het bijzondere aan De Onlanden is de combinatie van water en open ruimte.
Je hebt hier weilanden die onder water staan om de bodem te stabiliseren, en dat trekt duizenden vogels aan. Het is geen bos, maar een weids polderlandschap met hier en daar een boerderij of een slingerend pad.
De naam "Onlanden" klinkt misschien negatief, maar het betekent eigenlijk "onbruikbaar land voor landbouw". En dat is nu juist de kracht: de natuur heeft hier de ruimte. Als je vanuit Drenthe komt, rijd je via de N386 zo het gebied in.
Het voelt alsof je vanuit de zandgronden van Drenthe (met zijn hunebedden en bossen) ineens in een compleet andere wereld stapt.
Waar Drenthe heuvels en bossen heeft, bieden De Onlanden water en horizon. Het is de perfecte aanvulling op een vakantie in Drenthe.
Waarom dit gebied zo belangrijk is
De Onlanden zijn cruciaal voor de waterhuishouding van Groningen en Drenthe. Het gebied werkt als een spons: het houdt water vast tijdens droge periodes en zorgt voor afvoer bij hevige regenval.
Dit is essentieel voor de landbouw in de regio en de veiligheid van de stad Groningen. Zonder De Onlanden zou de bodem hier veel sneller verzakken.
Voor vogels is het een paradijs. Door het water en de ruigte kunnen vogels hier ongestoord broeden. Je ziet hier soorten die je in een bos nooit tegenkomt. Denk aan de bruine kiekendief, de grutto en de tureluur.
In de winter komen er zelfs duizenden ganzen overwinteren. Het is een van de belangrijkste vogelgebieden van Noord-Nederland.
Voor toeristen is het een stiltegebied. In een tijd waarin overal herrie is, bieden De Onlanden rust. Je kunt hier kilometers wandelen zonder een mens tegen te komen.
Het is de ideale bestemming als je in een vakantiepark in Drenthe verblijft maar even de drukte wilt ontvluchten. Je bent er zo en het voelt als een andere wereld.
De verbinding met Drenthe is sterker dan je denkt. De bodemstructuur loopt door.
Waar je in Drenthe hunebedden vindt op de zandgronden, vind je hier het water dat dat zand heeft gevormd. Het is twee kanten van dezelfde medaille. Beide gebieden laten zien hoe de geschiedenis van het landschap is gevormd door ijs, water en mens.
Hoe je het beste kunt genieten van De Onlanden
De beste manier om De Onlanden te ontdekken is te voet of op de fiets. Er zijn diverse wandelroutes uitgezet, variërend van 3 tot 10 kilometer.
De paden zijn goed onderhouden, maar kunnen modderig zijn na regenval. Draag dus stevige schoenen, vooral als je van plan bent de weilanden in te gaan.
Er zijn verschillende startpunten. Een populaire plek is parkeerplaats De Pomp bij Niebert. Vanuit daar loop je direct het gebied in.
De route loopt langs het Oostdiep en door de polders. Onderweg kom je weilanden tegen die blank staan. Dit water is kunstmatig vastgehouden om de grond nat te houden. Vogels spotten kun je het beste vroeg in de ochtend of laat in de middag; ideaal om in De Onlanden vogels te kijken.
Neem een verrekijker mee. Een verrekijker met 8x vergroting is prima voor beginners.
Voor de echte vogelaars is een telescoop handig, maar niet nodig. De vogels zijn vaak dichtbij, vooral de grutto's en de scholeksters.
Er zijn geen drukke horeca punten midden in het gebied. Neem dus zelf drinken en eten mee. Een thermoskan koffie en een boterham smaken hier extra goed.
Er zijn wel bankjes langs de route waar je even kunt zitten.
Geniet van de wind en de geur van het riet.
Verschillende manieren om het te beleven
Je kunt De Onlanden op verschillende manieren ervaren, afhankelijk van je interesses.
- De klassieke wandeling: Een route van 5 km die je langs de weilanden en het water leert. Ideaal voor gezinnen. Kosten: gratis.
- Vogel kijken met een gids: Er worden af en toe excursies georganiseerd door lokale natuurgroepen. Kosten: ongeveer €5 tot €10 per persoon.
- Fietsen door de polder: Huur een fiets bij een verhuurpunt in Drenthe (bijv. in Beilen) en rijd via de N386 naar het gebied. Fietsverhuur: €10-€15 per dag.
- Photography tour: Voor natuurfotografen is het licht hier spectaculair. Vooral bij zonsopkomst. Dit kun je zelf doen, of een workshop volgen (rond €50).
Hier zijn een paar opties: De keuze hangt af van hoe actief je wilt zijn. Voor een rustig middagje wandelen is de gratis route perfect. Wil je meer leren over de flora en fauna, kies dan voor een excursie. De gidsen weten precies waar de zeldzame vogels zitten.
Als je van fietsen houdt, combineer De Onlanden dan met een tocht door Drenthe en breng een bezoek aan Landgoed De Eese in de Drentse bossen. Je kunt vanuit Groningen naar het Drents-Friese Wold fietsen.
De afstand is ongeveer 25 kilometer. Onderweg kom je langs dorpjes zoals Bakkeveen waar je even kunt stoppen.
Prijzen en praktische zaken
Het bezoeken van De Onlanden is overwegend goedkoop. De toegang tot het gebied zelf is gratis.
Je betaalt alleen voor parkeerkosten. De parkeerplaats bij De Pomp kost ongeveer €2,50 per uur.
Een dagkaart is vaak €5,00. Check wel even de borden, want de prijzen kunnen wisselen. Als je verblijft in een vakantiepark in Drenthe, zoals Center Parcs de Huttenheugte of Landal Greenparks, ben je zo bij De Onlanden.
De afstand vanaf deze parken is ongeveer 30 tot 40 minuten rijden. Het is een leuk uitstapje voor als je de drukte van het park wilt ontwijken.
De brandstofkosten zijn de enige echte bijkomende kosten. Voor eten en drinken moet je buiten het gebied zijn. In de dorpjes omheen zoals Roden of Leek zijn goede restaurants. Een lunch kost daar tussen de €10 en €15 per persoon.
Als je zelf picknickt, ben je veel goedkoper uit. Een broodje en een fles water kosten bij de supermarkt maar een paar euro.
Er zijn geen speciale vergunningen nodig voor wandelen of fotografie. Wel gelden de regels van het Nationaal Park. Je mag niet van de paden afwijken in broedseizoen (april-juni).
Honden moeten aangelijnd zijn. Dit is om de vogels niet te verstoren. Houd je hieraan, dan blijft het gebied mooi voor iedereen.
Handige tips voor je bezoek
Wil je het échte gevoel van De Onlanden? Ga op een doordeweekse dag.
In het weekend kan het wat drukker zijn met dagjesmensen uit de stad. Doordeweek is het heerlijk stil. Je hoort dan alleen de wind en de vogels. Check het weer voordat je gaat.
Als het hard waait, kan het behoorlijk fris aanvoelen op het open water. Neem een windjack mee.
Als het zonnig is, vergeet dan niet je zonnebrandcrème. Er is weinig schaduw in de weilanden.
Combineer je bezoek met een bezoek aan de hunebedden in Drenthe. Vanuit De Onlanden rijd je in 20 minuten naar Borger, waar het Hunebedcentrum zit. Dit geeft je een dag vol het typische Drentse esdorpenlandschap en geschiedenis.
Je ziet hoe het landschap vroeger was en nu is. Neem je tijd. Haast je niet van het ene punt naar het andere.
De Onlanden zijn geen attractiepark. Het is een plek om tot rust te komen. Zet je telefoon uit en kijk om je heen. Je zult versteld staan van wat je allemaal ziet. Veel plezier!