Artikel 12 van de Woningwet zegt het volgende over het begrip welstand: ‘Het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk of standplaats, zowel op zichzelf als in verband met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan, mogen niet in strijd zijn met redelijke eisen van welstand'.

Welstandsnota
De wet verplicht de gemeente een Welstandsnota op te stellen waarin men voor de verschillende delen van de gemeente welstandscriteria formuleert. Deze criteria past de commissie Ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie toe op de bouwplannen.

Welstandscriteria
Alle Drentse gemeenten hebben eigen welstandscriteria. In het algemeen bevatten deze criteria de volgende elementen:

• de relatie van het bouwwerk met de karakteristiek van de openbare ruimte en de aanwezige bebouwing
• de samenhang tussen de verschillende onderdelen van het bouwwerk
• de architectonische principes massa/structuur, maat/schaal, detaillering, materiaalkeuze en kleurgebruik

Positief of negatief

Op de vraag of een bouwwerk aan redelijke eisen van welstand zal voldoen, heeft de Welstandscommissie in beginsel slechts twee antwoordmogelijkheden: een positief advies of een negatief advies. Bij een negatief advies dient de aanvrager zijn plannen te wijzigen.Uiteraard volstaat de commissie niet met een simpel ja of nee. Steeds zal de commissie het advies motiveren, zodat er opdrachtgever bijvoorbeeld in geval van een negatief advies ook weet waar hij aan moet denken als de plannen worden aangepast.

Principe-uitspraak
Het komt steeds vaker voor dat de commissie Ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie  gevraagd wordt eerst met een principe-uitspraak te komen over de hoofdopzet van een ontwerp. Zo kunnen opdrachtgever en architect nagaan of ze op de goede weg zijn. Aan de hand van de principe-uitspraak kunnen de bouwplannen vervolgens gericht worden uitgewerkt.